Yazı Detayı
07 Mart 2017 - Salı 16:04 Bu yazı 806 kez okundu
 
İslam Medeniyetinde Sivil Toplum Sorumluluğu
DR. RAMAZAN KORKUT
rkorkut_12@hotmail.com
 
 

Sivil Toplum Kuruluşu, toplumdaki sorunlar etrafında çözüm üretmeyi hedefleyen gönüllülük esasına dayalı toplumsal bir mekanizmadır. Bu tür kuruluşlar oda, sendika, vakıf, dernek veya temsilcilik bazında ve belirli hedefler doğrultusunda faaliyet gösterirler. Bu tür kuruluşların, varlık felsefesine göre farklılaşan sosyal, kültürel, dini, siyasi vb. farklı amaçları bulunur. Günümüzde gerek bireyselleşmenin ve sosyal izolasyonun olumsuzluklarına tepki olarak, gerekse bireysel mukavemetin sorunlar, haksızlıklar ve eksiklikler karşısında yetersiz kalmasından dolayı, sivil toplum kuruluşları oldukça artmış, çeşitlenmiş, güçlenmiş ve bir araya gelerek üst düzey platformlar oluşturmuştur. Bizi ilgilendiren husus, sivil toplum mekanizmasını İslam medeniyeti içinde konumlandırmak ve anlamlandırmaktır. Gerçekten İslam medeniyetinin hayat kaynağı olan Kur’ân ve Sünnet çerçevesinde, sivil toplum kuruluşlarının dini temelleri ve varlık felsefesi kısaca nasıl izah edilebilir? Elbette ki bu soruyu yine hayat kaynağı olan Kur’ân ve Sünnetten hareketle cevaplamak gerekir.

Âl-i İmran süresinin 102 ila 105 ayetleri, bu konuda genel bir çerçeve çizmektedir: “Ey müminler, Allah’tan gerektiği gibi korkunuz ve mutlaka müslüman olarak ölünüz. Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılınız sakın ayrılığa düşmeyiniz, Allah’ın size bağışladığı nimeti hatırlayınız. Hani bir zamanlar düşman olduğunuz halde O, kalplerinizi uzlaştırdı da O’nun bu nimeti sayesinde kardeş oldunuz. Hani siz bir ateş kuyusunun tam kenarındayken O sizi oraya düşmekten kurtardı. Allah size ayetlerini işte böyle açık açık anlatır ki, doğru yolu bulasınız. Sizden iyiliğe davet eden, iyiliği emredip kötülükten sakındıran bir ümmet olsun. İşte kurtuluşa erenler bunlardır. Sakın kendilerine apaçık ayetler geldikten sonra parçalanıp çatışmaya düşenler gibi olmayınız.Bu ayetlerde iman, takva, kardeşlik, iyiliğe davet eden ve iyiliği emrederek kötülüğü yasaklayan toplumsal bir mekanizmanın kurulması, toplumsal birlik ve beraberliğin sağlanması, farklılıkların çatışmaya dönüştürülmemesi gibi temel ilkelere vurgu yapılmaktadır. Buna göre İslam medeniyetinde sivil toplum kuruluşu iman, takva ve kardeşlik zeminine dayanan, emr-i bilmaruf (iyiliği emretme) ve nehy-i anil münker (kötülüğü yasaklama) mekanizmasıdır. Bu mekanizma toplumsal barışı, birlik ve beraberliği sağlar.

İyiliği emretme ve kötülüğü yasaklama aynı zamanda iyiliği yaşamak, güçlendirmek ve yaymak; kötülükten ise uzak durmak, kötülüğü zayıflatmak ve toplumdan uzaklaştırmaktır. Bireysel/toplumsal bazda her türlü sorun, darbe, vesayet, eksiklik, haksızlık, geri kalmışlık, şirk, küfür, bidat, dalalet, sefihlik, fakirlik, cehalet, çatışma, madde bağımlılığı, çevre kirliliği vb. birçok kavram kötülük kapsamına girmektedir. Buna karşılık ortak sorunlara karşı ortak bir tepkinin geliştirilmesi ve çözüm odaklı kollektif bir çabanın sarf edilmesi, iman, takva, kardeşlik, ilim, güzel ahlak, birlik beraberlik, akrabalık ilişkilerinin ve toplumsal barışın güçlendirilmesi, fakir ve yoksullara yardım edilmesi, hasta ziyaretleri, dile, dine, kültüre ve gençliğe sahip çıkma ve bu çerçevedeki her türlü sosyo-kültürel aktivite iyiliğe davet ve iyiliği emretme kapsamına girmektedir. O halde İslam Medeniyetinde Sivil Toplum kuruluşu aslında emri bil-maruf ve nehyi anil münker mekanizmasıdır. Bu mekanizmanın kollektif ve etkili bir şekilde işletilmesi toplumun ortak görev ve sorumluluğudur.  Aksi halde cehalet ve sefalet toplumu esir alır ve bireysel/toplumsal çöküş kaçınılmaz hale gelir.

Hz. Peygamber toplumu iki katlı bir gemiye benzetir. Geminin alt katında bulunanlar, su ihtiyacını karşılamak için gemiyi delecek olursa, üst kattakilerin buna engel olması gerekir ki, aksi halde gemi topluca batar. Dolayısıyla sivil inisiyatifin ilim tabakasını ve yeri geldiğinde devlet gücünü de arkasına alarak iyiliği emretme ve kötülüğü yasaklama mekanizmasını etkili bir şekilde işletmesi gerekir. Aynı şekilde toplum canlı bir bünyeye benzetilecek olursa, İslam medeniyetinde sivil toplum kuruluşları toplumsal bünyenin bağışıklık sistemi olur. Öyle ki bu sistem, toplumsal bünyeyi olumsuz etkileyen, zaafa uğratan her türlü tehdide, maddi ve manevi hastalığa karşı sürekli, etkili, sivil ve ortak bir refleks gösterir. Böyle bir refleks her toplumda bulunur. Öyle ki sivil toplum kuruluşlarının cahiliye toplumlarında da varlık kazandığını görmekteyiz. Sözgelimi Hz. Peygamber (sav) henüz yirmi yaşındayken, cahiliye döneminde kurulan hılfu’l-fudûl cemiyetine iltihak etmiştir. Esasen bu cemiyet, haksızlığa son vermeyi, zalime karşı mazlumları korumayı, fakirlere yardım etmeyi, toplumsal çatışmaya karşısında uzlaşmayı esas alan bir sivil toplum kuruluşudur. Öyle ki Hz. Peygamber, Medine İslam devleti kurulduktan sonra da aynı oluşum ve cemiyet bu gün de olsa yine katılacağını belirtmiştir. Bu durum gerçekten sivil toplum yapılanması konusunda oldukça yol göstericidir.

İslam Medeniyetinde hisbe teşkilatını veya günümüzdeki sivil toplum kuruluşlarını yukarıda zikredilen ayet ile Hz. Peygamberin söz, fiil ve tavırları çerçevesinde konumlandırmak mümkündür. Nemelazımcılık, başkası düşünsün, bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın, her koyun kendi bacağından asılır türünden düşünceler, İslam medeniyetinde yeri bulunmayan ve bizi taşıyan geminin topluca batmasına sebep olan bozuk/hasta bir zihniyetin ifadesidir. Kendimizin, ailemizin, mahallemizin, şehrimizin, memleketimizin, milletimizin, gençliğimizin ve dünyamızın her türlü sorunu karşısında ortak bir sorumluluk taşımaktayız. Bu ortak sorumluluğu, yine ortak bir refleksle yerine getirmek zorundayız. Sivil toplum mekanizmasını farz olarak gören bir medeniyetin mensuplarına yakışan da budur.

 
Etiketler: İslam, Medeniyetinde, Sivil, Toplum, Sorumluluğu,
Yorumlar
Yazarlar
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Bingöl Belediye'sini Başarılı Buluyormusunuz ?
Anketler
Derneğimizin Çalışmalarını Nasıl Buluyorsunuz ?
Anketler
Sitemizi Nasıl Buldunuz.
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
35
0
2
5
10
17
2
Galatasaray
32
0
4
5
9
18
3
Yeni Malatyaspor
32
0
4
5
9
18
4
Trabzonspor
29
0
4
5
8
17
5
Kasımpaşa
29
0
6
2
9
17
6
Beşiktaş
29
0
5
5
8
18
7
Atiker Konyaspor
28
0
4
7
7
18
8
Antalyaspor
28
0
6
4
8
18
9
Sivasspor
24
0
5
6
6
17
10
Göztepe
22
0
10
1
7
18
11
Bursaspor
21
0
4
9
4
17
12
Kayserispor
20
0
8
5
5
18
13
MKE Ankaragücü
20
0
10
2
6
18
14
Alanyaspor
18
0
9
3
5
17
15
Akhisarspor
17
0
9
5
4
18
16
BB Erzurumspor
16
0
8
7
3
18
17
Fenerbahçe
16
0
7
7
3
17
18
Çaykur Rizespor
12
0
7
9
1
17
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

,